چرا نهاد روحانیت مهم است؟

توی پست قبلی (زن آخوند می‌شوی؟) نوشته بودم که «فکر می‌کنم اهمیت نهاد روحانیت در جامعه آن‌قدر روشن باشد که نیاز نباشد به بحث روی این بپردازیم که چرا به طلبه‌ها چیزی از خمس و زکات تعلق می‌گیرد و مثلا به دانشجوها تعلق نمی‌گیرد».

ولی انگار آن‌قدرها هم که من فکر می‌کرده‌ام، روشن نبوده است. دوستان زیادی در ذیل مطلب پیشین و در بالاترین و فرندفید، پرسیده‌اند که چرا این نهاد را مهم‌تر از سایر نهادها دانسته‌ام.

اصل و اساس همه‌ی این حرف‌ها، برمی‌گردد به اسلامی بودن ایران. توی یک کشور اسلامی، مبنا و معیار و ملاک، اسلام است. در نظر داشتن همین مسئله، خیلی از ابهامات را حل می‌کند.

در یک کشور اسلامی، زنده نگه‌داشتن مبانی دینی و تلاش برای پیاده‌سازی دستورات دینی، یک اصل بدیهی و غیرقابل خدشه است. نه فقط کشور اسلامی؛ هر کشوری سعی در زنده نگه‌داشتن آیین‌های خودش را دارد. خصوصا که ما در یک کشور سکولار زندگی نمی‌کنیم که دین صرفا یک جنبه‌ی فردی داشته باشد.

اگر بدانیم که مبانی عملی و قوانین یک کشور اسلامی، بر اساس آموزه‌های دینی آن شکل می‌گیرد، به راحتی به این می‌رسیم که تبلیغ و آموزش علوم اسلامی، در صدر نیازهای آن کشور است. باید کسانی باشند که به صورت تخصصی به یادگیری و تبلیغ این علوم بپردازند و پویایی آن را با اطلاع از فقه و مقتضیات زمان حفظ کنند.

این سنت آموزش افراد و تبلیغ دین از صدر اسلام تا کنون بوده و پیامبر و ائمه، و حتی خلفا هم افرادی را جهت آموزش احکام دین و قرآن به شهرهای مختلف می‌فرستادند. قابل توجه دوستانی که وجود حوزه و تعلیمات دینی را بدعت می‌دانستند!

پس اینکه می‌گویم اهمیت این نهاد بیشتر است، به همین دلیل است و این مسئله نافی نیاز کشور به علوم دیگر که بعضی از دوستان گفته بودند، نیست.

.

حوزه کارکرد چندگانه دارد

اهمیت علوم حوزوی، ربط مستقیم به کارکردهای آن دارد. این مورد را با پیش‌فرض کامل بودن دین اسلام می‌نویسم. بنابراین دوستانی که اسلام را کامل نمی‌دانند، طبعا مخاطب این بخش از نوشته نیستند.

با توجه به اینکه اسلام دین کاملی است و سعادت دنیوی و اخروی را تأمین می‌کند؛ وجود نهاد روحانیت به منظور تبلیغ و آموزش مبانی آن به مردم، و نهادینه شدن آموزه‌های اسلامی، به پیشرفت اخلاقی و عمومی جامعه می‌انجامد.

دقت کنید که اینجا صحبت بر سر این نیست که آیا در کشور ما همه‌ی آموزه‌های اسلامی نهادینه شده و یا همه‌ی فرامین آن اجرا می‌شود یا نه. اینکه نهاد روحانیت در این امور چقدر موفق بوده است، مورد بحث نیست؛ بحث روی چرایی وجود و چگونگی وظایف این نهاد است. داریم از وظایف و ضرورت آن حرف می‌زنیم، نه از میزان موفقیتش.

درونی شدن ارزش‌های اسلامی، به سلامت روح و روان جامعه و درنتیجه پویایی آن در امور مختلف، از جمله حوزه‌ی علم و تجارت می‌انجامد. برقراری امنیت اجتماعی از مهم‌ترین مسائل هر جامعه است و نهادهای آموزشی تلاش می‌کنند مردم را قانون‌مند کنند. نهادهای امنیتی و انتظامی هم با برخوردی سخت‌افزاری تلاش می‌کنند این امنیت را برقرار کنند.

در حالی‌که عملکرد صحیح حوزه‌های علمیه و پرورش روحانیون مطلع و آگاه و خوش‌فکر، به تنهایی می‌تواند این امنیت را تا حد بالایی در سایه‌ی آموزه‌های دینی برقرار کند. برقراری تعادل روانی افراد، آرامش در خانواده‌ها و امنیت و الفت در جامعه، تنها در سایه‌ی آموزه‌های صحیح دینی امکان‌پذیر است. به عبارتی هزینه کردن برای حوزه‌های علمیه و سرمایه‌گذاری اصولی و صحیح در این نهاد، باعث کاهش هزینه‌های اجتماعی دیگر برای آموزش و قانون‌مندی، و نهادهای امنیتی و بعضی از خدمات اجتماعی می‌شود.

حوزه‌ی علمیه، یک کارکرد ندارد که مثل بعضی از دوستان بگوییم حالا اگر آخوندها نباشند نماز میت بخوانند یا خطبه‌ی عقد را، آدم‌های دیگر می‌خوانند! یا به این سادگی آن را با مثلاً علم پزشکی مقایسه کنیم و بگوییم این یکی با جان آدم‌ها سر و کار دارد و آن یکی با عبادت‌هایشان.

حوزه‌ی علمیه مجموعه‌ای از کارکردها را دارد؛ هم به روح انسان‌ها که سلامتش از هر چیز دیگری مهم‌تر است می‌پردازد، هم به جسم انسان‌ها، هم به حیاتشان، هم به کیفیت زندگی‌شان، هم به تجارت‌شان، هم به شیوه‌ی اداره‌ی کشورشان و هم خیلی چیزهای دیگر. و این مهم‌ترین تفاوت دین اسلام با ادیان دیگر است و همین‌هاست که از اسلام دین کاملی ساخته است.

به نظرم ما آن‌قدر غرق در این نعمت شده‌ایم که وجود و اثراتش برای‌مان درست محسوس نیست؛ مثلاً دوستی گفته بود همین محرم و صفر است که آخوندها را زنده نگه داشته است! بد نیست به این فکر کنیم که خود محرم و صفر چطور زنده نگه داشته شده است!

.

طلاب بورسیه می‌شوند

حالا چرا سهمی از خمس به طلاب داده می‌شود؟ خمس یک بخشی‌اش به سادات فقیر تعلق می‌گیرد و یک بخشی‌اش موسوم به سهم امام عصر است که موارد مصرف خاص خودش را دارد. بخشی از این سهم امام که در غیبت ایشان، در دست مراجع تقلید است، جهت تبلیغ دین مصرف می‌شود که یکی از مصادیقش کمک به طلاب است که علت پرداختش با توضیحاتی که در بالا دادم، کاملا روشن است.

درباره‌ی بورسیه‌ی دانشگاه تا به حال چیزی شنیده‌اید؟ شده اعتراض کنید به دانشگاه‌ها که «چرا پول مفت می‌دهید به یک عده دانشجو»؟ نشده. چرا؟ چون می‌دانید که دانشجو در قبال این شهریه‌ای که دریافت می‌کند، یک سری وظایفی نسبت به آن دانشگاه دارد که باید انجام بدهد. شهریه دادن به طلبه هم دقیقا حکم بورسیه کردن آن‌ها را دارد. طلبه اگر قرار باشد آن طلبه‌ی مبلغ تأثیرگذار باشد، باید با فکری آسوده، وقت زیادی بگذارد برای درس و حسابی غور کند توی مباحث و کتب و مباحثه‌های مرسوم در حوزه؛ پس بورسیه‌اش می‌کنند و او در قبالش به تبلیغ می‌پردازد.

البته این سهم امام که به او داده می‌شود، خیلی محدود است و هر مرجع مقدار متفاوتی را اختصاص می‌دهد. بعضی از مراجع فرضا برای هر طلبه هزار تومن در نظر می‌گیرند و بعضی پنج هزار تومن. اما همه‌ی این‌ها را که جمع کنید، برای طلاب مجرد در سطح مقدمات، چیزی بیشتر از ۵۰ هزار تومان نمی‌شود. البته مراجع شرایطی هم برای دریافت این شهریه دارند؛ مثلا بعضی از مراجع کارمندان را مشمول این شهریه نمی‌دانند، یا شرط حضور مستمر در کلاس، یا حضور در قم را لازمه‌ی دریافت شهریه می‌دانند. بگذریم از سیستم سنتی پرداخت شهریه که حسابی جای نقد دارد و طلاب نسبت به آن شکایت دارند.

.

از جیب ما می‌بخشند؟

نکته‌ی دیگر درباره‌ی اینکه بعضی از دوستان گفته بودند ما راضی نیستیم تومانی از پول ما به طلاب داده شود. خیالتان راحت باشد که یک قران از پول شما به طلبه‌ای داده نمی‌شود. آن پولی هم که احیانا شما به عنوان خمس به مرجع‌تان می‌دهید، اولا که فی‌نفسه سهم شما نبوده؛ به خاطر همین هم هست که خروج خمس از مال، باعث حلال شدن مال‌تان می‌شود؛ ثانیا بر فرض محال که این پول هم مال شما بوده باشد، وقتی به مرجع‌تان می‌دهید، از ملکیت شما خارج می‌شود.

پس این دوستان از امشب می‌توانند با خیال راحت سرشان را روی بالش بگذارند!

(1 رأی، میانگین: 5�00 امتیاز از 5)

 Loading ...

بین دخترهای مذهبی اغلب این بحث پیش می‌آید که «حاضری زن یه آخوند بشی؟»

جواب‌ها متفاوت‌اند. بعضی‌ها با وجود مذهبی بودنشان، تا اسم «آخوند» می‌آید، انگار برق گرفته باشدشان می‌گویند: «نع»! بعضی‌های دیگر صراحتا می‌گویند: «بعله». اما یک تعدادی هم جواب منطقی‌تر «بستگی داره» می‌دهند. بستگی به خود طرف دارد. به روحیات و خلقیاتش. مثل هر خواستگار دیگر که باید در موردش صحبت بشود و شرایطش بررسی شود.

اما اغلب آن‌هایی که جوابشان «نع» هست، مشکل‌شان نفس روحانیت نیست؛ لباس آخوندی است. آن هم نه مشکل خودشان، مشکل جامعه با این لباس. خب سخت است آدم همسر کسی بشود که به خاطر طرز تلقی مردم از لباسش، نتواند راحت توی جامعه حضور داشته باشد. یک عده توهین می‌کنند، یک عده هم آن‌قدر این لباس را افراطی مقدس می‌دانند که به قول دوستان حتی ساندویچ خوردن یک آخوند را هم در یک غذاخوری تقبیح می‌کنند.

این خیلی محدودیت می‌آورد. نمی‌خواهم به این بپردازم که بعضی از این محدودیت‌ها فی نفسه خوب، و بلکه لازم است. اما اینجا منظورم محدودیت در مسائل مباح و بی‌اشکال است که بعضی‌ها حساسیت بیخودی نسبت بهش دارند. محدودیت‌هایی که نمی‌گذارد آدم‌ها آن‌طور که دوست دارند تصمیم بگیرند و زندگی کنند.

بی‌تعارف بگویم، یک عده‌ی زیادی هم به خاطر مسائل اقتصادی، آن «نع» محکم را می‌گویند. خیلی از طلبه‌ها به خاطر شرایط تحصیل، وضع اقتصادی خوبی ندارند؛ یعنی حجم زیاد درس‌ها اجازه‌ی انجام کارهای درآمدزای آنچنانی به‌شان نمی‌دهد.

البته در این مورد طلبه‌ها دو دسته می‌شوند، آن‌هایی که سطوح را حضوری می‌گذرانند و آن‌هایی که غیرحضوری ادامه می‌دهند. دسته‌ی دوم طبعا زمان بیشتری دارند برای اینکه شغلی دست و پا کنند و فکری به حال درآمدشان کنند. شاید در مورد پایه‌های تحصیلی طلبه‌ها هم بعدا چیزهایی بنویسم.

ولی حالا مگر طلبه‌ها درآمدشان چقدر است که خیلی از خانواده‌ها راضی نمی‌شوند دختر به طلبه بدهند؟ اصلا طلبه مگر درآمد دارد؟ از کجا؟

به طلاب سهی از خمس و زکاتی که به مراجع داده می‌شود، تعلق می‌گیرد. اگر کسی با دروس حوزه آشنایی داشته باشد، می‌داند که انصافا دروسش، دروس مشکلی است. اگر بخواهی خوب درس بخوانی، خیلی باید وقت بگذاری. فکر کنم اهمیت نهاد روحانیت در جامعه آن‌قدر روشن باشد که نیاز نباشد به بحث روی این بپردازیم که چرا به طلبه‌ها چیزی از خمس و زکات تعلق می‌گیرد و مثلا به دانشجوها تعلق نمی‌گیرد.

حالا مگر روی‌هم‌رفته به طلبه‌ها چقدر می‌دهند؟ حدودا ماهیانه از ۱۱۰ هزار تومان تا ۲۳۰ هزار تومان؛ بستگی به پایه‌ی تحصیلی‌شان دارد. تازه برای متأهل‌هایشان! دیگر خودتان حساب کنید ببینید ماهی ۲۰۰ تومان به کجای زندگی می‌رسد؟!

اما… با همه‌ی این سختی‌ها، خیلی‌ها دارند با طلبه‌ها زندگی می‌کنند و از زندگی‌شان هم راضی هستند. این حرف را همین‌طوری نمی‌گویم. نمونه‌هایش را دیده‌ام.

از پارسال که دانشجوی قم شدم، تازه فهمیدم که ما تقریبا هیچ چیز از زندگی طلبگی نمی‌دانیم. ضمن تشکر از نهادهای فرهنگی کشور که در مبهم بودن زندگی طلبگی از هیچ کوششی فروگذار نکرده‌اند!

(5 رأی، میانگین: 4�40 امتیاز از 5)

 Loading ...

چقدر فرق داشتیم با بچه‌های حالا. دوره‌ی راهنمایی که بودیم، توی فکر این جور چیزها نبودیم اصلا. بزرگ‌ترین خبط بچه‌ها آن موقع، شاید دل بستن به هنرپیشه‌های تلویزیون بود و بازیگران فوتبال. یادم هست یک بار روزنامه‌ای که توی‌اش عکس ستاره‌های فوتبال ایتالیا را داشت چطور بین بچه‌ها تکه و پاره شد! آن موقع جام جهانی بود و خیلی‌هامان توی مود فوتبال بودیم.

من که کلا آن سال‌ها حسابی مشتری فوتبال بودم. قرمز بودم؛ اما نه تند و آتشین. مسابقات آن دوره‌ی جام جهانی را، تماما دنبال می‌کردم. داداش ساعت کوک می‌کرد برای سه نصفه شب و من را هم بیدار می‌کرد تا بازی‌ها را مستقیم ببینیم! بازیکن‌ها را خوب می‌شناختم. طوری که لازم نبود آقای خیابانی بگوید الان توپ توی پای کیست. از روی پستی که توی زمین داشتند و از مشخصات‌شان، می‌شناختم‌شان. حتی بازیکن‌های تیم‌های مطرح خارجی را!

مدرسه را می‌گفتم. من بودم و شیما مشیدی و سمیه عبداللهی و شیروانی و آن اوائل هم عالیه. سه سال راهنمایی را برخلاف دوره‌ی دبستان که اغلب ردیف دوم می‌نشستم، ردیف آخر می‌نشستیم تا حسابی جا برای حرف زدن و میدان برای آتش‌باراندن داشته باشیم. البته خب درسمان خوب بود. جزء ممتازین بودیم. ولی کم هم اذیت نمی‌کردیم.

چقدر سرود و نمایش و این جور برنامه‌ها داشتیم. فکرش را بکن، من نمایشنامه‌ی طنز می‌نوشتم و اجرا می‌کردیم! یک‌بار برای ۲۲ بهمن، یک نمایشنامه‌ی طنز را به تقلید از مسابقه‌ی هفته اجرا کردیم. به سبک همان مسابقه‌ی هفته‌ای که یکی از برنامه‌های طنز اجرا می‌کرد. «ساعت خوش» بود شاید! یادم نیست. خودم نقش «رادش» را برداشته بودم با آن عینکی که می‌زد و بیشتر هیکلش را زیر میز پنهان می‌کرد. همین‌قدر یادم هست که آن‌قدر همه‌ی مدرسه از این نمایش طنز ما روده‌بر شده بودند که مدیر و معلم‌ها و حتی خانم ناظم که هیچ‌وقت خنده‌اش را ندیده بودیم، داشتند می‌خندیدند. ما که دیگر روی سن ترکانده بودیم بس‌که خودمان خندیده بودیم!

توی همان برنامه‌ها بود که شیما ارگ برادرش را می‌آورد مدرسه و برای سرودی که می‌خواندیم، می زد. به من هم چیزهایی یاد داده بود. البته اولین بار خاله فائزه یک چیزهایی یادم داده بود. بس‌که دوستش داشتیم بهش می‌گفتیم خاله. نت‌ها را یادم داده بود و یک قطعه‌ی خیلی کوتاه، برای اینکه نت‌ها یادم نرود: دو ر می، ر می فا، می فا، می فا، سل سل، سل لا سی لا…

وای که چقدر دلم برای شیما تنگ شده است! تا چند سال بعدش با هم مکاتبه داشتیم و گاهی تماس می‌گرفتیم؛ اما بعد تماس‌ها قطع شد و دیگر هیچ خبری از هم نداشتیم. عوضش دوستان دبیرستانم برایم مانده‌اند.

دبیرستان که تصمیم گرفته بودم دیگر دختر خوبی باشم، همیشه ردیف اول می‌نشستم و خوب به درس گوش می‌دادم. من بودم و کنار دستم نسیم. هر سه سال با هم بودیم. پشت سرمان هم معصومه و رضوانه. گروه چهار نفره‌ای که هنوز هم گاهی به بهانه‌هایی دور هم جمع می‌شویم. از این جمع نسیم ازدواج کرده است. از آن دخترهای تخس بود که پسرها را حسابی حریف بود. توی آخرین دیدارمان قبل از ازدواجش، خیلی جدی و مصمم گفته بود: «من تا ۳۰ سالگی نمی‌خواهم شوهر کنم. مگر دیوانه‌ام؟!» چند ماه بعد که خبر ازدواجش را با یکی از همکارانش شنیده بودیم، پُقی زده بودیم زیر خنده و گفته بودیم کاش ما هم نمی‌خواستیم تا سی‌سالگی ازدواج کنیم!

رضوانه عاشق فیزیک بود. به خاطر خانم فرمد شاید. آخرش هم دبیر فیزیک شد. هیچ وقت اولین جلسه‌ی کلاس خانم فرمد را یادم نمی‌رود. از سال دوم، دبیرمان شد. خیلی جدی بود و خیلی سطح بالا درس می‌داد. تقریبا همه‌مان سر کلاسش گیج می‌زدیم! درس را برای آن‌هایی می‌داد که دوست داشتند یاد بگیرند. مثل بقیه‌ی معلم‌ها نبود که نصف کلاسش را به «هیس» و «ساکت باشید» و «گوش کنید» بگذراند. می‌خواستی یاد بگیری، گوش می‌دادی؛ نمی‌خواستی هم، هیچ!

تا وقتی رو به کلاس بود و درس می‌داد، همه سیخ می‌نشستیم و ساکت گوش می‌دادیم. به محض اینکه پشتش را به ما می‌کرد و روی تخته شروع به نوشتن می‌کرد، یک‌باره همه با هم ولو می‌شدیم و وا می‌رفتیم. باز وقتی می‌خواست رو برگرداند؛ همه سیخ و دست به سینه می‌نشستیم.

صدای اعتراض بچه‌ها به سطح بالای درس‌های خانم فرمد، از انجمن اولیا و مربیان به گوش مدیر و خودش رسیده بود. گفته بود این روش من است و این‌ها چیزهایی است که یک دانش‌آموز باید بداند. معتقد بود دبیرهای قبلی ما را تنبل بارآورده‌اند و شاید بی‌سواد.

سال سوم هم فیزیک‌مان باز با خودش بود. ولی حالا همه عاشقش شده بودیم و فیزیک از قشنگ‌ترین و لذت‌بخش‌ترین درس‌هایمان بود. مسائل فیزیک را که حل می‌کردیم، انگار بزرگ‌ترین تفریح زندگی‌مان را می‌کردیم.

با اینکه از سال بعدش تهران نبودم، باز با خانم فرمد تماس تلفنی داشتم. خیلی بهم امید داشت. این را وقتی فهمیدم که یک سال بعد که نتایج کنکور اعلام شد، خودش زنگ زد ببیند چه کار کرده‌ام! هنوز هم گاهی از بچه‌ها احوال‌مان را می‌پرسد.

خانم بنکدار هم همین‌طور با معرفت است. مدیرمان بود. یک تکه ماه! چند وقت بود تماس تلفنی باهاشان نداشتم؛ بعد به راضیه که عروس شیرازی‌ها شده بود، سپرده بود به‌مان سلام برساند!

اسم کوچکش ژاله بود. هر چند وقت یک‌بار بچه‌ها را جمع می‌کرد و برایمان حرف می‌زد و جواب بعضی از نامه‌هایی را که بچه‌ها توی صندوق مدرسه انداخته بودند،‌ می‌داد. با آنکه موهایش بعضا سفید شده بود، آن‌قدر باهامان گرم و صمیمی بود که بچه‌ها توی نامه‌هایشان با اسم کوچک خطابش می‌کردند: سلام ژاله جان!

خانم هاشمی، سمیه (سوگل)، بهرامی، اکبری، فاطمه مقیمی، اعظم خیراتی، حوزان، خانم اقارب‌پرست، اکرم‌السادات سجادی، مونا، نرگس… اوه! چه گنیجنه‌ای دارد ورق می‌خورد…

(5 رأی، میانگین: 4�20 امتیاز از 5)

 Loading ...

یادتان هست اولین بار در جواب سؤال «یک کیلو آهن سنگین‌تر است یا یک کیلو پنبه»، چه گفته‌اید؟ خیلی‌هامان بی‌معطلی جواب داده‌ایم: «آهن» و بعد که با خنده‌ی سؤال‌کننده‌مان مواجه شده‌ایم، یک کم فکر کرده‌ایم و فهمیده‌ایم عجب اشتباه مضحکی کرده بودیم.

دلیل این اشتباه ساده است. آهن وزن مخصوصش بیشتر از پنبه است، به خاطر همین یک حجم یکسان از آهن و پنبه، وزن‌شان تفاوت زیادی دارد. احتمالاً خیلی از ما، در جواب این سؤال، ناخواسته و به اشتباه، حجم یکسانی برای آهن و پنبه تصور کرده‌ایم و بعد بدون هیچ تردیدی، به این نتیجه رسیده‌ایم که آهن باید سنگین‌تر باشد.

خیلی چیزهای دیگر دور و بر ما هستند که ما همین معامله را باهاشان می‌کنیم؛ مثلاً به فروشنده‌ای که دو کیلو و ۷۰۰ گرم پرتقال را به جای سه کیلو به ما می‌دهد، کمتر حساسیت نشان می‌دهیم تا کسی که دور از چشم فروشنده، دو تا پرتقال می‌دزدد. یا آن‌قدر که دزدی را تقبیح می‌کنیم، عملاً غیبت را -که از زنا بدتر دانسته شده است- بد نمی‌دانیم.

برای ما کسانی که رو بازی می‌کنند و خباثت‌شان را پنهان نمی‌کنند، منفورترند از کسانی که همین گروه خبیث را رهبری می‌کنند، اما خباثت‌شان را پنهان می‌کنند. هر جا که بحث خون و درگیری و خشونت و زد و خورد و کشت و کشتار باشد، بیشتر خون‌مان به جوش می‌آید تا جایی که بحث تحریف افکار و عقیده و ایدئولوژی باشد.

اصولاً از قدیم، با چاقو سر بریدن را جنایتکارانه‌تر از با پنبه سر بریدن می‌دانستیم. هر چند هر دو سر بریدن باشند!

حساسیت ما نسبت به سخت‌افزارها بیشتر است تا نرم‌افزارها. شاید برای همین باشد که نسبت به حمله‌ی نظامی خیلی بیشتر حساس‌ایم تا حمله‌ی نرم فرهنگی. درست است که اولی در گستره‌ی محدودی از زمان، خیلی چیزها را یک‌باره به هم می‌ریزد و از بین می‌برد، ولی دومی ریشه‌ها را سست می‌کند و کل مجموعه را بر باد می‌دهد؛ گرچه در مدت زمانی طولانی‌تر. بین جنگ سخت‌افزاری‌ای که صدام هشت‌سال علیه کشور داشت، با جنگ‌نرم‌افزاری‌ای که دست‌کم سی‌سال غرب نسبت به ایران دارد، کدام‌یک می‌تواند یک نظام را از ریشه مضمحل کند؟

.

دیشب یکی از دوستان، در یکی از شبکه‌های مجازی، عکسی از عبدالمالک ریگی و یکی از مسئولین مورد اتهام حوادث اخیر گذاشته بود و دور سرشان دایره‌ی قرمزی کشیده بود و پرسیده بود «کدام‌یک برای نظام خطرناک‌تر است؟». امروز صبح یکی دیگر از دوستان، دو عکس مذکور را ضمیمه کرده بود به عکس همان دوست اول‌ و دور سر دوست‌مان را هم دایره‌ی ضخیم‌تری کشیده بود و پرسیده بود «کدام‌یک برای نظام خطرناک‌تر است؟». این مطلب را نوشتم که بگویم یک کیلو آهن، سنگین‌تر از یک کیلو پنبه نیست؛ اما حجم یک کیلو پنبه از یک کیلو آهن، خیلی بیشتر است.

(2 رأی، میانگین: 3�00 امتیاز از 5)

 Loading ...

پریشب از شیراز که می‌آمدم قم، بین راننده‌ی اتوبوس و یکی دو تا از مسافران، سر گرمای بیش از حد داخل اتوبوس درگیری پیش آمد.

دما که از حد تحمل مسافرین بالا رفت، کم‌کم صدای اعتراض‌شان هم بلند شد. سه تا دانشجویی که ردیف جلوی ما نشسته بودند، به شاگرد راننده گفتند دریچه‌ی سقفی را باز کند تا یک کم هوا عوض بشود و دما هم پایین بیاید. او به بهانه‌ی اینکه آقایی که ردیف اول نشسته است سردش می‌شود، از باز کردن دریچه طفره رفت.

شاگرد راننده که رفت جلو، دانشجوی صندلی جلوی من، بلند شد و دریچه را باز کرد. چند ثانیه بعد، همان آقای سرمایی، بلند شد و با عصبانیت دریچه را بست. پشت سرش صدای شاگرد راننده بلند شد که «اگر پایه‌ی دریچه بشکنه، پسر خدا هم که باشی، خسارتش رو ازت می‌گیرم!»

پسرها همچنان با شوخی و خنده از گرمای هوا، شکایت می‌کردند. چند دقیقه بعد که به یکی از پلیس‌راه‌ها رسیدیم، راننده قبل از پیاده شدن، وسط راهرو ایستاد و پرسید کی بود که دریچه را باز کرد؟ جوان دانشجو بی‌معطلی جواب داد من بودم. راننده گفت: «دفعه‌ی آخرت باشه مثل لات‌ها دریچه رو باز می‌کنی».

و همین کافی بود برای شروع یک درگیری لفظی. البته چون پسر دانشجو خلق و خوی‌اش آرام بود، زیاد به درازا نکشید. راننده که پایین رفت، پسر هم انگار یک‌هو چیزی یادش آمده باشد، از اتوبوس پیاده شد. دستگیرمان شد که فرصت را غنیمت شمرده و قصد شکایت از راننده را دارد.

پشت سرش دو دانشجوی دیگر هم پایین رفتند و توقف اتوبوس در پلیس‌راه، به خاطر همین طولانی شد. حدود نیم ساعت معطل شدیم. توی این فاصله یک پسربچه‌ی هشت-نُه ساله هم گلاب به رویتان، حالش بد شد و … بله! این هم خودش شد یک دلیل دیگر تا خون یکی دیگر از مسافران هم به جوش بیاید و به بهانه‌ی اینکه بچه گرمازده شده است، به جمع شاکیان بپیوندد.

بعد معلوم شد که جوان، از راننده شکایت کرده بوده و به خاطر شکایتش، نیروی انتظامی بنا داشته ماشین را بخواباند و بعد دو جوان دیگر وساطت می‌کنند و جوان شکایتش را پس می‌گیرد.

ظاهرا هر سه‌شان دانشجوی یک رشته‌ی نظامی بودند و از قوانین این جور چیزها سر در می‌آوردند. یکی‌شان می‌گفت اتوبوسی که تهویه ندارد، به خاطر اینکه مسافرینش اذیت می‌شوند، اصلا اجازه‌ی حرکت ندارد. مشاجره در اتوبوس، هم برای مسافر و هم راننده ممنوع است؛ چون هم اعصاب راننده را حساس می‌کند، هم احساس امنیت را از مسافر می‌گیرد…

خلاصه بعد از این قضایا، تا مقصد، با خاموش کردن بخاری‌های اتوبوس، دما روی حد تعادل حفظ شد و دیگر کسی شاکی نشد.

و من در تمام مدتی که اتوبوس توی پلیس راه معطل شده بود، توی دلم آن جوان را تحسین می‌کردم که بدون برخورد غیرمنطقی، راه اصولی و قانونی ای برای مهار قُلدری راننده انتخاب کرده بود. و چقدر من همیشه حرص می‌خوردم از اینکه آقایان محترم در مقابل راننده‌های اتوبوس شهری که به بهانه نداشتن پول خرد، کرایه‌ی بیشتری کم می‌کنند، یا توقف غیر مجاز و بیش از حد دارند، سکوت می‌کنند یا عین خیالشان نیست که فروشنده‌ای به تشخیص خودش قیمت کالا را بالا ببرد و …. و هزار بلای دیگر که خودمان سر خودمان درمی‌آوریم و نه خبر از اعتراض زبانی است و نه اقدام قانونی. نهایت کاری که خیلی زحمت می‌کشیم و انجام می‌دهیم این است که زیر لب، طوری که راننده یا فروشنده نشنود، غر می‌زنیم و به دولت ناسزا می‌گوییم.

همه‌ی این مسامحه‌کاری‌های ما، نتیجه‌اش این شده که می‌بینیم؛ بالا می‌کشند و ناحق می‌گویند، و اگر اعتراض کنی، به جای شنیدن عذرخواهی، بدهکار هم می‌شوی!

نمی‌دانم این تساهل از کجا توی خون ما ایرانی‌ها جریان پیدا کرده است. درست است که توی اسلام زیاد تأکید شده روی «گذشت»؛ ولی این مال وقتی است که منافع و مضار این گذشت به خود فرد برگردد، نه زمانی که گذشت او مضراتی را متوجه جامعه بکند.

آن آقا و خانمی که به خیال خودش با بزرگ‌منشی و دست و دل بازی مابقی کرایه‌اش را به راننده می‌بخشد، باید حواسش باشد که با این کار، پایبندی راننده را نسبت به قانون کم‌رنگ می‌کند و ضررش را قشر آسیب‌پذیر جامعه می‌بینند و فشارش را آن‌ها تحمل می‌کنند.

برای قانون‌مند شدن جامعه، نمی‌شود نشست و فقط از دولت و قوه‌ی قضائیه مطالبه کرد. تک‌تک ما در نهادینه کردن قانون‌مداری وظیفه داریم. بهتر است به جای این همه مدارا و تنبلی در مقابل قانون‌شکنی‌های هر چند کوچک، و بعد بد و بیراه گفتن به دولت و نظام، فقط کمی احساس مسئولیت کنیم. برای مهار قُلدری‌های بی‌مورد، راهی جز همان اقدام آرام و قانونی آن جوان دانشجو وجود ندارد.

بعد از راه افتادن اتوبوس، فرصت را غنیمت شمردم و برای اینکه این حس مسئولیت را تحسین و تقویت کرده باشم، به جوان دانشجو گفتم: «اجازه دارم به خاطر این کار، ازتون تشکر کنم؟»

(5 رأی، میانگین: 3�80 امتیاز از 5)

 Loading ...