با مزاحمت‌های خیابانی چه کنیم؟

ممکن است در زندگی هر جنس ِ زنی پیش بیاید که از طرف یک جنس مرد، مورد مزاحمت قرار بگیرد. این مزاحمت می‌تواند تلفنی باشد، می‌تواند حضوری باشد؛ ممکن است در یک محل عمومی مثل خیابان باشد، ممکن است در محیط کار باشد؛ می‌تواند در حد نگاه‌های آزاردهنده یا چند کلمهٔ ناپسند باشد، می‌تواند بسیار جدی‌تر از این‌ها باشد. اما مسلماً نتیجهٔ این مزاحمت‌ها، سلبِ آرامش روانی و خدشه به شخصیتِ جنسِ زن است.

مزاحمت، مسئله‌ای است مبتلابهِ هر جنس ِ زن که کمتر به آن پرداخته شده و راه‌کارهای مواجهه با آن کمتر بررسی شده است. از این رو عموم زنان و دختران در این موارد به‌ندرت آموزش دیده‌اند و کمتر آمادگیِ مواجهه با آن را دارند. اغلبِ توصیه‌هایی که در این مورد می‌شود به این نکته ختم می‌شود که خانم‌ها سعی کنند با رعایت پوشش و رفتار مناسب، از مزاحمت‌ها جلوگیری کنند. با اینکه این حرف، فی‌نفسه، کلامِ صحیحی است؛ اما واقعیتِ جامعه نشان می‌دهد که انواعی از این مزاحمت‌ها ارتباطی به پوششِ خانم‌ها ندارد و می‌تواند همه‌گیر باشد.

 منظور از مزاحمت چیست؟

در یک تعریف، به هر نوع فعالیتی که در فضای عمومی از سوی فردی در برخورد با فرد دیگر صورت بگیرد، به گونه‌ای که باعث آزار و اذیت آن فرد شود، مزاحمت خیابانی گفته شده است. +

 تعریفِ من از مزاحمت، رفتار یا گفتاری است که روحاً (و گاه جسماً) باعث آزار جنس زن می‌شود و او را از ادامهٔ این مزاحمت و یا عواقبِ احتمالیِ آن به وحشت می‌اندازد، یا باعث ایجاد تنش و اضطراب می‌شود. این رفتار یا گفتار می‌تواند شامل هر کلام توهین‌آمیز و منافیِ عفت، و پیشنهادهای خلافِ اخلاق باشد.

چیزی که در همهٔ این‌ها مشترک است، احساس نامطلوبی است که در زن ایجاد می‌کند و امنیتِ روانیِ او را دستخوش تزلزل می‌کند.

من این را از متلک‌پراکنی‌هایی که به قصدِ جلب نظر برای شروع یک رابطه صورت می‌گیرد، جدا می‌کنم. برخوردِ هر دختر در متلک‌هایی که دریافت می‌کند بسته به دیدگاهی که دارد و تصمیمی که برای شکل دادن یا ندادنِ آن رابطه می‌گیرد، متفاوت است. این، مورد بحث ما نیست.

 مزاحمان از تصورِ ایجاد مزاحمت لذت می‌برند

مزاحم، اغلب سعی دارد با ایجاد مزاحمتش، تفریح کند. اما چه چیزِ ایجاد مزاحمت، برای او می‌تواند مفرح باشد؟ جوابِ این سؤال می‌تواند نمایندهٔ راهِ حل آن باشد.

با یک نگاهِ کلی می‌توان احساسِ قدرت و برتری را مهم‌ترین عاملِ لذت بردن از مزاحمت‌هایی دانست که به کلام یا تماسِ کوتاهی ختم می‌شود. در این موارد، بسیاری از مزاحمان، از ایجاد رعب و وحشت در زنان لذت می‌برند. بسیاری‌شان از این که می‌بینند با اقدامِ تهدیدآمیز آنان، رنگ از چهرهٔ دختری پریده است یا دستانش به لرزش افتاده و یا تقلای رها شدن از دست‌رسِ آنان را دارد، لذت می‌برند. دیدنِ ضعف و التماس و خواریِ فردی که مورد تزاحم قرار گرفته است، به آنان احساسِ قدرت و برتری و گاهی احساس شخصیتی کاذب می‌دهد؛ چیزی که از آن لذت می‌برند.

جالب است که حتی گاهی شنیدن ناسزاهای از روی عصبانیت نیز آن‌ها را به نتیجهٔ مطلوب و دلخواه‌شان می‌رساند. از همین‌جا راهکارهای مقابلهٔ صحیح و مؤثر با مزاحمت‌ها، تا حدود زیادی روشن می‌شود.

(بله، گاهی نیز مزاحم، از ایجاد مزاحمت، در پیِ خواسته‌های جنسیِ جدی‌تری است که این نوشته به آن نمی‌پردازد.)

این عکس، تزئینی‌ست!

 با یک مزاحم چطور برخورد کنیم؟

به خاطر تنوعِ مزاحمت‌ها و شرایطی که مزاحمت در آن رخ می‌دهد، نمی‌شود نسخهٔ یکسانی برای مقابله با همهٔ انواع مزاحمت پیچید. اما به بعضی نکاتِ مهم‌تر که در بسیاری از انواع، مشترک است، می‌شود اجمالاً اشاره کرد.

اگر بتوانیم قصدِ مزاحم را از ایجاد مزاحمتش خوب حدس بزنیم، می‌توانیم با برخوردی که او را کمتر به خواسته‌هایش می‌رساند، شرّ او را از سر خودمان کم کنیم و یا مزاحمتش را به حداقل برسانیم.

نیاز به توضیح ندارد که مواردی که در این یادداشت می‌آید، نظرات شخصی نگارنده است که بعضاً در عمل پیاده شده و نتایج مطلوبی داشته است؛ کار کارشناسی‌اش به عهدهٔ کارشناسان!

 عادی باشید: در مزاحمت‌های خیابانی، حفظِ خونسردی خیلی مهم است. اینکه مزاحم در شما اضطراب و دستپاچگی و رنگ‌پریدگی نبیند، در واقع به منزلهٔ سلبِ یکی از لذت‌های اوست. ترس و دلهره و تغییر چهره یا تغییر لحنِ گفتارِ ناگهانی، امتیازی است که شخصْ به مزاحم می‌دهد. هر امتیازی که به مزاحم داده شود، او را در ادامهٔ مزاحمتش جسورتر می‌کند. علاوه بر این، خونسردی به شما این امکان را می‌دهد که بهتر فکر کنید و بهتر تصمیم بگیرید. بهترین نوعِ برخورد، عادی بودن است. وانمود کنید اتفاقی نیفتاده و شما حرف عجیبی نشنیده‌اید یا رفتار عجیبی ندیده‌اید.

 لحن‌تان آرام و مطمئن باشد: لحنِ صحبت‌تان در هنگام پاسخ دادن به مزاحم، آرام و با طمأنینه باشد. اجازه ندهید او آثار ضعف را در صدای شما احساس کند.

 از ناسزاگویی و عصبانیت بپرهیزید: ناسزاگویی نشانهٔ ضعف و ترس است. مزاحم از شنیدنِ ناسزا، به خاطر اینکه ضعف شما را آشکار می‌کند و برتری ظاهری او را می‌رساند، لذت می‌برد. لذتِ شنیدنِ ناسزا را به مزاحم ندهید!

 مزاحم را با «تهدید» تحریک نکنید: از ترساندنِ مزاحم با گفتن جملاتی مثلِ «الان زنگ می‌زنم ۱۱۰» یا «اگه گُم نشی، داد و فریاد راه می‌اندازم و آبروتُ می‌برم» و امثالهم پرهیز کنید. در اغلب موارد، این جملات به دلیل اینکه قدرت یا برتری او را زیر سؤال می‌برد، صرفاً او را جری‌تر کرده و به ادامهٔ کار تحریکش می‌کند.

 التماس نکنید: برای رهایی از دستِ مزاحم، التماس نکنید. التماس کردن نیز، شما را در موضع ضعف و او را در موضع سلطه قرار می‌دهد.

 سکوت نکنید: بعضی، جواب ندادن را بهترین راهِ رهایی از مزاحمت می‌دادند. اما به نظر می‌رسد سکوت در همهٔ انواعِ مزاحمت‌ها، کارکرد خودش را ندارد و گاهی به ادامه‌دار شدنِ صحبت‌های مزاحم می‌انجامد که نتیجه‌اش آزردگیِ بیشتر شخص مورد تزاحم است. در بسیاری از موارد، مزاحم کارِ مزاحمت را تا جایی ادامه می‌دهد که جواب بگیرد. پس بهتر است در جای خودش، با دادنِ پاسخ مناسب، مکالمه را کوتاه کنید.

 با متانت به او پاسخ بدهید: در بسیاری از موارد، پاسخ‌های متین و معقول و محکم، قضیه را به کوتاه‌ترین و به‌ترین شکل ممکن تمام می‌کند. در پاسخ به پیشنهادِ نامطلوبش، با خونسردی تمام، عدم تمایل خود را در جمله‌ای کوتاه اعلام کنید و از او تشکر کنید!
در جوابِ سؤالاتِ شخصی‌ای که از شما می‌پرسد، به دادنِ پاسخِ «فکر نمی‌کنم دونستنِ این مسئله به شما کمکی بکنه» یا امثالِ آن، او را از ادامهٔ کنج‌کاوی‌اش بازدارید.

 در مزاحمت‌های تلفنی، معمولاً راحت شدن از دست مزاحم آسان‌تر است. ضمنِ رعایت بعضی از نکته‌های فوق که به مزاحمتِ تلفنی هم مرتبط است، مثل حفظ خونسردی و ادب و متانت، بهترین راه، بی‌پاسخ گذاشتنِ مزاحم است. می‌توانید شمارهٔ مزاحم را ذخیره کنید تا در صورتِ تماس مجدد، با یادآوری او، تماس را بی‌پاسخ بگذارید. با این کار، او را از لذتی که به دنبالش است محروم و مأیوس می‌کنید.

 این‌ها نکته‌هایی است که به ذهن من رسیده است و کارایی بعضی‌شان را در عمل دیده‌ام. شما هم می‌توانید با نوشتن راه‌کارهای دیگر، به تکمیل این لیست کمک کنید.

این مطلب در پارسینه
این مطلب در سایت دفتر مطالعات و تحقیقات زنان

در همین رابطه بخوانید:
– وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِرَامًا؛ وبلاگ راه و ماه
زنان و مزاحمت‌های محیط کار؛ وبلاگ سامی‌دخت
مزاحمت خیابانی، یک اشتباه همگانی؛ وبلاگ نِماشون

موارد مشابه

۱۷ دیدگاه

    1. شوخی می‌کنین یا جدی می‌گین؟ خانم‌ها مزاحم آقایون می‌شن؟!
      یاد فیلم «ورود آقایان ممنوع» افتادم، اونجا که مزاحم آقای جبلی شده بودن اون خانم‌ها – البته نقشۀ پریا بود. خودشون هیچ علاقه‌ای بهش نداشتن!

  1. سلام.
    موضوع مهمی بود. ممنون که بهش پرداختین.
    دوتا نکته:
    ۱٫ نوشتین که «با یک نگاهِ کلی می‌توان احساسِ قدرت و برتری را مهم‌ترین عاملِ لذت بردن از مزاحمت‌هایی دانست که به کلام یا تماسِ کوتاهی ختم می‌شود.» منبعی برای این نظر دارین؟ من قبل‌ترها که دنبال انگیزۀ این مزاحمت‌ها بودم، چیزی پیدا نکردم.
    ۲٫ در انتها توصیه‌هایی کردین. این توصیه‌ها نظر شخصی شما هستن یا متخصصین؟
    متشکر.

  2. من یه بار به مزاحم تلفنی م گفتم : آقای محترم لطف کنید مزاحم نشید من هیچ علاقه ای به صحبت با شما ندارم
    گفت : خب حالا اسمت رو چی سیو کنم ؟
    [shock] ………. [wall]

    دیگه از اون به بعد سعی میکنم اینقدر جواب ندم تا خسته شن

  3. سلام کوثر خانم

    غرض از مزاحمت یه مسابقه تدارک دیدم به اسم مسابقه نقاشی احساس. مبنی بر اینکه شما احساستون رو یه تیکه کاغذ میکشین و میفرستین برای شرکت در مسابقه. خوشحال میشم اگه شرکت کنی و ممنون میشم اگه اطلاع رسانی هم بکنی.

  4. خب حالا اگر طرفی که الان مزاحمتون میشه یه زمانی همسرتون بود باید چکار کرد؟
    همیشه آخرش منجر به دعوا و آبروریزی میشه. تا هم به ۱۱۰ زنگ میزنی طرف دمشو می زاره رو کولش و فردا دوباره روز از نو و روزی از نو!
    تعهد هم فایده نداره چون فردا دوباره یا دم خونه است یا دم محل کارت!

    1. [applause]
      به نظر من که یک پلیس هستم زنگ به ۱۱۰ و یک سطل اب روش بریزیم و فیلم برداری از مزاحت و یک صورتجلسه با همسایه ها تنظیم وفردا بهشعبه ای که طلاق گرفتی مراجعه کنید همراه با گزارش ۱۱۰

  5. وقتی حال نداری
    سعی کن بری جلو و کمی روشنفکرانه(مث بچه آدم و درست)حرف بزنی و اگه یارو بازم حرف تو کلش نرفت و شمام هنو حال نداشتی بگی باشه یا بگی آقا من اشتباه کردم و یک نفس عمیق بکشی و بری ک اینطوری نه شما زدی ن خوردی…اگه دیدی یارو میزنه هم مشت کامل و واقعا محکمی تو آبشامه شش ها بزن و فرار همراه با خنده ک یارو کونش بسوزه
    😀
    اما اگه حال داشتی
    ابتدا به خودت بگو “باو این یارو رو ک دماغشو بگیری مرده” دوم اگه ازت کوچکتره نزنش گنا داره سوم ضربه زدی واینسا نگاه نکن ،پشت سرهم بزن ،اونم
    ۱-تاحد امکان صورت نه گیجگاه ،بزن
    ۲-آبشامه شش ها بزن
    ۳-ران پا فلج موضعی میاره اگه محکم بزنی
    ۴-به این فکر نکن ک رزمی کاری
    چون خودم خیلی ازین رزمی کارایی ک فکر میکردن شاخنو روونه بیمارستان کردم،اگه مطمئننی ک شاخی هم ک هیچی بزن یارورو جر بده البته اگه مبارزه عادلانه بود

  6. اگریه روز گیرافتادی اون سعی میکنه گولت بزنه جلوی ان عادی باش هیچی نگو داد بزن اگر گوشی داشتی زنگ بزن پلیس بعد زنگ بزن به کسی که بهش اعتماد داری اگر گفتی ببخشید یا کم بیاری مطمعن باش می بازی اگر گفت سوار ماشین شو بگو نه اگر گفت که می روم پیش بابات یا به داداشت می گم بگو برو هر کری نکردی بکن اعتماد به نفس داشته باش به یاد خدا باش دعا کن بعد فرار کن یا به همسایه ها خبر بده اگر بترسی هیچ کاری نمی توانی بکنی پس دست پاچه نشو زرنگ باش

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *