سیاستِ یک بام و دو هوای سیما در مسئلهٔ حجاب

کنترل را دست‌تان گرفته‌اید و در جست‌وجوی یک برنامهٔ‌ سرگرم‌کننده یا دلخواه از این کانال به کانال دیگر می‌روید. در حین گشت و گذار بین شبکه‌های داخلی و برون‌مرزیِ تولید داخل، با دیدن بعضی کانال‌ها احساس می‌کنید کمی از مرز ایران فاصله گرفته‌اید و باز در بعضی شبکه‌های دیگر به قلبِ ایران بازگشته‌اید. با خود فکر می‌کنید چه تفاوتی بین بعضی شبکه‌هاست که باعث شده چنین تصوری داشته باشید. باز کنترل را به دست می‌گیرید و کانال‌ها را عوض می‌کنید و کمی دقیق‌تر می‌شوید. تفاوت را پیدا می‌کنید: نوع پوشش خانم‌های مجری!

با کمی گشت و گذار در بین شبکه‌های داخلی و شبکه‌های برون‌مرزیِ کشور، تفاوت در سیاست‌گذاریِ سیما در موضوع حجاب و در شبکه‌های مختلف را خواهید دید. در شبکه‌های درون‌مرزی، اغلب از مانتوهای ساده، نسبتاً گشاد و مقنعه یا چادر استفاده شده است که در اغلب موارد حجاب‌های کاملی را می‌سازد. پوششی که نوعی از یکدستی در آن بوده و حکایت از نظارت و وجود آیین‌نامه‌هایی مشخص و روشن در این باره دارد.

در شبکه‌های برون‌مرزی اما، تفاوت و اختلاف حجاب میان مجریانِ زن، آن‌قدر زیاد هست که بشود از آن، فقدان آیین‌نامهٔ حجاب و یا وجود آیین‌نامه‌ای کلی و حداقلی را نتیجه گرفت. ظاهر شدن در جلوی دوربین با کت و دامن، یا مانتوهای چند رنگ و گاه عجیب و بعضاً بسیار تنگ و بدن‌نما، استفاده از شال به جای روسری یا مقنعه، و رنگ و لعابِ صورت با مقداری آرایش، از تفاوت‌های پوشش در شبکه‌های برون‌مرزی نسبت به شبکه‌های داخلی است.

گویی متولیانِ فرهنگی سیما، پوشش مجریانِ زن را بر پایهٔ فضا، شرایط و فرهنگی که مخاطبانِ شبکه در آن قرار دارند و گاه حتی بر پایهٔ زبانِ گفتاریِ مجری، تعیین می‌کنند و همین اختلافِ فرهنگ داخل و خارج از کشور، علتِ تفاوت حجاب مجریان شبکه‌های درون‌مرزی و برون‌مرزی است.

با گسترش دایرهٔ ارزیابی، به سریال‌ها و فیلم‌های سیما و بعد سینمای کشور و حتی بعضی نهادها و ارگان‌های دولتی، عدمِ وجود تعریفی روشن از حجاب در دستگاه‌های حکومتی و یا دست‌کم تبیین صحیح و دقیق آن خودنمایی می‌کند. در حالی در شبکه‌های برون‌مرزی از پوشش‌های بدن‌نما استفاده می‌شود که در شبکه‌های داخلی، بلندی مقنعهٔ مجریان هم پیرو قوانین خاصی است.

گشتِ ارشاد پوشش‌هایی را ناپسند می‌شمارد که استفاده از آن در سینمای کشور عادی و تبدیل به هنجار شده است.

عدم تعریف روشن از حجاب، زمینهٔ تعاریف سلیقه‌ای از پوشش را فراهم کرده و باعث ظهور این اختلافِ فاحش میان عملکرد دستگاه‌های دولتی و وابسته به حکومت در موضوع حجاب و پوشش شده است. این اختلاف گاه به آنجا می‌رسد که مقنعه‌ای که در شبکهٔ دوی سیما، برای مجری ممنوع بوده است، در شبکهٔ سه سیما بی‌اشکال بوده و مجری با آن به جلوی دوربین می‌رود.

برخورد نسبی با حجاب بر اساسِ سلیقهٔ مخاطبین، در شبکه‌های داخلی و برون‌مرزی، مشابه عملکرد هنرپیشگانی است که در همین سیستم رشد یافته‌اند، اما به محض این که پای‌شان به آن سوی مرزها می‌رسد، رنگِ فرهنگِ همان وادی را به خود می‌گیرند.

در خوشبینانه‌ترین حالت، آنچه که به ذهن می‌رسد این است که متولیانِ فرهنگی شبکه‌های برون‌مرزی، در صدد ارائهٔ پوششی زیبا از زنان مسلمان ایرانی و معرفی حجابی زیبا به پیروانِ سایر ادیان و مسلمانان دیگر کشورها هستند و همین، علتِ اختلاف حجاب در مجریانِ شبکه‌های درون‌مرزی و برون‌مرزی است. با این فرض دو سؤال مطرح است؛ اول: آیا داشتنِ حجابی زیبا، الزاماً به حجابی ناقص می‌انجامد یا با حفظ حدود و ثغور شرعیِ پوشش، می‌توان حجابی زیبا آفرید؟ دوم: آیا تنوع در پوشش و معرفی حجاب زیبا و موافق با آنچه که شرع مشخص کرده است، تنها برای مخاطبین خارجی لازم است و زنان و دخترانِ داخلِ کشور به آن بی‌نیازند؟

 به نظر می‌رسد این مسئله آن زمان به تصمیم‌گیری‌های یک‌دست و هماهنگِ نهادهای دولتی و حکومتی می‌انجامد که مشخص شده باشد: آیا حجاب،… به عبارتی اصلِ حجاب، اصلی‌ست متغیر که با تغییر مکان و موقعیت تغییر می‌کند و یا اصل حجاب، اصلی ثابت است که عبارت است از پنهان داشتنِ جذابیت‌های طبیعی و عارضی از آنان‌که شرع ایشان را «نامحرم» دانسته است؟ و آیا ثابت بودنِ اصل حجاب، به معنی نفی تنوع در پوشش است؟

.
این مطلب در زنان‌پرس

بازنشر شده در:
سایت الف
– روز نو
تریبون مستضعفین

موارد مشابه

۱۴ دیدگاه

  1. سلام
    جدای برخی از مسائل نظیر آرایش، ولی حدود و ثغور مسأله‌ای به نام پوشش(در دایره اصولیات حکم مسلم شرعی آن) قرار نیست در شبکه‌های درون مرزی و برون مرزی یکسان باشد. امری مانند کت و شلوار پوشیدن مجری خانم از نظر شرعی ایرادی ندارد. چنین مساله ای که غیرشرعی نیست، خلاف عرف حجابی است که در ایران عرف شده ولی همین امر برای مخطاب برون مرزی خلاف عرف نیست و به نظرم این قلم ایراد شما اگر به کلیت مساله است، وارد نیست. از شهید بهشتی نقل می‌کنند خانم‌شان در آلمان بدون چادر و با پوشش مانتو و روسری بوده‌اند.

    1. سلام. اگر دقت کنید در متن از دو مسئله صحبت شده؛ یکی‌ش تفاوت زیاد شکل حجاب در شبکه‌های داخلی و برون‌مرزی و یکی‌ش هم «حجاب ناقص» یا حجابی که حد و حدود شرعی درش رعایت نشده. صحبت شما در مورد مسئلهٔ اول، یعنی تفاوت عرف (فارغ از مثال کت و شلواری که زدید) می‌تونه درست باشه، اما وقتی کنار مسئلهٔ دوم قرار می‌گیره، ممکنه نیاز به دقت بیشتری داشته باشه. این همون چیزی هست که در پاراگراف یکی مونده به آخر بهش اشاره شده که اگر قرار هست حجاب متفاوت و زیبایی رو به تصویر بکشیم، چرا یک حجاب کامل رو به تصویر نکشیم؟ و دقت کنید که منظور از حجاب کامل، یک حجاب شرعی هست و نه صرفا پوشاندنِ پوست بدن! به همین دلیل چند خط بالاتر مثال شما رو از موضوع خارج کردم؛ چون هر کت و شلواری، الزاما به دلیل خاصیت پوشانندگی پوست بدن، حجاب کاملی نیست. حجاب غیر از پوست بدن، باید حجم بدن و زیبایی‌های طبیعی اون رو هم بپوشونه.

  2. سلام. نکته خیلی خوبی بود. متاسفانه این سیاست یک بام و چندهوای سازمان صدا و سیما در عرصه حجاب واقعا سوال برانگیزه. بعنوان یک عضو خیلی کوچک از خانواده بزرگ رسانه ملی تا اونجایی که در توانم و در حوزه اختیاراتم باشه این مساله رو به اطلاع مسئولین رسانه میرسونم و پیگیر میشم. ان شالله که این اشکال بزرگ هم به زودی برطرف بشه

  3. سلام
    اتفاقا از لحاظ قانونی، قوانیت ومقررات موجود یک تعریف جامع و مانع از حجاب ارائه داده است؛ اما کو عمل کننده به قانون؟!
    تازه اکثر مقررات مال دهه ۷۰ است…
    ملتمس دعا

  4. من کامنتهای خودم و جوابهای شما رو در پستی میگذارم و در کامنتدونی وبلاگهای مختلف، بویژه لینکهای دوستان و پیونهای وبلاگتان قرار میدهم.
    معنی کامنت بی ربط رو هم فهمیدیم.
    اگر میگفتید دلم نمیخواد تایید کنم یا دوست ندارم تایید کنم خیلی حرفتون قابل قبول تر و باور کردنی تر بود تا اینکه بگید کامنتت بی ربط بود.
    کامنت من در مورد حجاب وبد و پست شما هم در مورد حجاب.
    بفرمایید کامنتت چیزهایی رو میگه که پستها و حرفها و نظرات من رو به چالش میکشه. و چون جوابی و ردیه ای برای اونها ندارم، برایم ناخوشایندند.
    زشته خانم محترم

  5. سلام.
    این مسئله در مورد تفاوت پوشش بازیگران زن و حتی مرد در سریالهای تلویزیونی با فیلم های سینمایی هم کاملا مشهود است. منظورم اینه که شاید استدلال اینکه تعریف حجاب برای زنان داخل و خارج نباید یکسان باشه، در مورد شبکه های برون مرزی قابل تامل باشه اما فیلم های سینمایی و سریالهایی که برای مخاطب واحد داخل کشور هم تدارک دیده میشه دارای تناقضات زیادی ست.
    به نظرم این آشفتگی افسارگسیخته در حجاب زنان و دختران ایران از همین آشفتگی در ارائه الگوها نشات میگیره.
    با تشکر از دید نافذ شما در این خصوص

  6. سلام علیکم ازوبگاه حضرت امام خامنه ای مزاحمتون میشم برای ۲تا کاریکی نظرتون راجع به وبگاهم ودیگری تبادل لینک اگه موافق باشید اگه خواستین لینک نمایین من رابا نام سربازمخلص ولایت لینک نماییدبعدبه من خبربدهیدتابانام درخواستی لینک شویدیاعلی تاجواب دادان شمادرقسمت نظرات [smile] [smile] [smile]

  7. واقعا که حرف دلم رو زدی کوثرجان
    به خصوص اون قسمت گشت ارشاد!! واقعا وقتی پوششی توی سینماها یا سریال های پخش خانگیه اونم برتای بازیگرای معروف که الگوی خیلی از جوونا و نوجونان هیچ اشکالی نداره ولی واسه مردم تو خیابونا اشکال داره
    من گاهی مجری آی فیلم رو که می بینم با اون همه عشوه ها و رفتارهای غیر اسلامی نمی فهمم چه جوری اجازه پخش تو جمهوری اسلامی داره!!!! کلا با دیدن برنامه های صدا و سیما خیلی وقتها خیلی چیزها رو نمی فهمم!!!!!!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *