چند وقت پیش، اوائلِ کتابِ «مهارتهای سازگاری»ِ علی حسینزاده روایتی میخواندم از امام صادق (ع). روایتِ نسبتاً طولانیای است. نقل کرده بود از امام:
در شگفتم چرا کسی که از چهار چیز میهراسد، به چهار چیز پناه نمیبرد. در شگفتم چرا کسی که میترسد، به این سخن خداوند در قرآن پناه نمیبرد: حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ؛ «خداوند ما را بس است و او خوب کارگزاری است»؟ به درستی که من در پسِ این آیه خواندم که خداوند منان فرمود: فَانقَلَبُواْ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّهِ وَ فَضْلٍ لَّمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ؛ «اینها با نعمت و بخششی از سوی خداوند به مقصد میرسند، در حالی که هیچ آسیبی به آنها نمیرسد».
همچنین در شگفتم چرا کسی که اندوهگین میشود، به این سخن خداوند پناه نمیبرد: لَا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ ؛ «معبودی جز خداوند نیست که از هر بدی منزه است»؟ من در ادامهٔ این آیه خواندم که خداوند منان فرمود: فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنجِی الْمُؤْمِنِینَ؛ «ما دعای او را برآورده ساختیم و او را از اندوه و غم رهانیدیم، و ما مؤمنان را اینگونه نجات میدهیم».
باز در شگفتم چرا کسی که به او نیرنگ میزنند به این سخن خداوند پناه نمیبرد: وَ أُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ؛ «و من کارم را به خدا میسپارم، همانا که خداوند به حالِ بندگان آگاه است». من در ادامهٔ این آیه خواندم که خداوند بزرگ و پاک فرمود: فَوَقَاهُ اللَّهُ سَیِّئَاتِ مَا مَکَرُوا؛ «پس خداوند او را از عواقب سوء آنچه نیرنگ میزدند، حفظ کرد».
و در شگفتم چرا کسی که خواهان دنیا و زرق و برق آن است، به این سخن خدای متعال پناه نمیبرد: مَا شَاء اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ؛ «آنچه خدا میخواهد صورت میپذیرد و نیرویی جز به قدرت او وجود ندارد»؟ من در ادامهٔ این آیه خواندم که خدای بلندمرتبه فرمود: إِن تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنکَ مَالًا وَ وَلَدًا * فَعَسَى رَبِّی أَن یُؤْتِیَنِ خَیْرًا مِّن جَنَّتِکَ؛ «اگر مرا از بُعد مال و فرزند، کمتر از خود میبینی، امید است که پروردگارم بهتر از باغ تو را به من عطا فرماید»، و این قطعی است».
بعد دیدم انگار این روایت را برای آن دعای یک صفحهای گفتهاند که در تعقیبات نماز صبح آمده و «با بسمالله و صلّی الله علی محمّد و آله» شروع میشود و همین چهار دسته آیه را هم شامل میشود. مرحوم شیخ عباس قمی با حکایتی که بعدش نقل میکند، تأکید دارد بر گشایشی که از مداومت این دعا در کارها حاصل میشود. به نظرم میارزد آدم این یک صفحه دعا را حفظ کند.
آدم هر چه راجع به بندههای خوب خدا کمتر بداند، بهتر است. البته «بهتر» که نه؛ «راحتتر» است. زندگیاش را میکند و دل خوش میکند به زندگیای که [خیال میکند] دارد میکند.
آدمهای خوباند که زندگی را به کام انسان تلخ میکنند. هی کمبودهای آدم را به رخاش میکشند. البته انسان اگر خوب باشد چیزی از داشتههای واقعی و خیالیاش را به رخ کسی نمیکشد. آدم خودش با دیدن داشتههایشان احساس کمبود میکند. آدمی که غبار ِ روزمرگی ِ دنیا به چهرهٔ فطرتش نشسته، اگر هنوز دنبال خوبیها باشد، دائم خودش را با آن بندههای خوبِ خدا میسنجد و قیاس میکند که آنها کجا هستند و چهطوریاند و او کجاست و چهطوری است. راه و روش خودش را با آنها که قیاس میکند، احساس کوچکی میکند. قال و دغدغه و حتی خوراک و خوابشان هم او را به حسرت وا میدارد. نگاه میکند به دیدشان، به طرز فکرشان به زندگی و بزرگیشان در نظرش عظیمتر میشود و خودش در درونش حقیرتر.
بعد زندگی رو به سختی میگذارد و عرصهاش را بر این آدم ِ حقیر تنگ میکند. آب خوش از گلویش پایین نمیرود و هر روز احساس تکلیف بر پشتش سنگینی میکند. دوست دارد تمام سالهای دیرکردش را بدود و برسد به همان بندههای خوب خدا.
روش زندگیاش را تغییر میدهد. دستی به برنامههای روزانهاش میکشد. اولویت کارهایش را عوض میکند. همه چیز را از اول میچیند و کمر همت میبندد.
آخرش، اگر از زندگی جان سالم به در ببرد و باز در دام روزمرگی نیفتد و بندههای خوب خدا از یادش نروند، بعید نیست که بشود یکی از همان بندههای خوب خدا که خوب بودنشان زندگی را به کام عدهای دیگر تلخ کرده است و عرصه را برای «همینطوری» زندگی کردنشان تنگ میکند.
دلم یک دنیا، بندهٔ خوبِ خدا میخواهد که خوبیشان زندگی را به کامم زهر کند و خواب و خوراک را بر من حرام!
اعلام شد جلسهٔ سخنرانی آقای قرائتی قبل از افطار برگزار میشود و هر کس مایل است سر ساعت مقرر خودش را برساند… غنیمت بود. دوربینم را برداشتم و رفتم.
آقای قرائتی که آمدند، از صحبتهایشان معلوم شد خودشان پیشنهاد برگزاری این جلسه را دادهاند. در جمع اساتیدی از زنجان بودهاند که بهشان اطلاع میدهند گروه دیگری از اساتید دانشگاههای کشور هم در مشهد حضور دارند. میگویند ترتیبی بدهید چند دقیقهای باهاشان صحبت کنم.
من که به عنوان یک جوجهاستاد در جمع اساتید بودم، گوشهایم را تیزتر کردم که ببینم چه کار مهمی با اساتید دارند که خودشان به جمع آنها آمدهاند.
صحبتشان با اساتید دانشگاه این بود که روی قرآن کار کنند و به قرآن به عنوان یک کتاب علمی نگاه کنند. بانی کارهای قرآنی در دانشگاهها باشند و تفسیر قرآن را در دانشگاهها باب کنند، بلکه از مهجوریت قرآن کاسته شود.
دو شب بعد، محفلی قرآنی تشکیل شد که یک مسابقه برای بچهها هم داشت. آقای مجری از دو پسر نوجوان دورهٔ راهنمایی تعداد سورههای قرآن را میپرسد. هیچکدام جواب را نمیدانند. مجری در سؤال بعدی میپرسد: «چند تا قرآن داریم؟» یکی از دو پسر جواب میدهد: «دو تا. دو جلد قرآن داریم». همه میخندند. مجری میپرسد: «خب، چیا هستند؟» پسر جواب میدهد: «یکیش قرآن مجید، یکی هم قرآن کریم».
پسرهای همان اساتید بودند.
امام خمینی(ره) در حدیث هفتم از کتاب چهلحدیثشان، یکی از راههای مهار غضب را -بر اساس احادیث- تغییر موقعیت ذکر میکنند؛ یعنی مثلا اگر شخص ایستاده است، بنشیند یا اگر نشسته است به پشت بخوابد. انگار که میخواهند بگویند این جور وقتها، تماس بدنیتان را با زمین بیشتر کنید. میدانید که؛ بدن از طریق زمین، انرژی منفی را خارج میکند و اینطوری به آرامش فرد کمک میکند.
اما امام یک راه جالب دیگر برای مهار خشم بر رحم (یعنی آشناهای نسبی و اقوام) ذکر میکنند که در احادیث آمده و بسیار حیرتانگیز است: مس کردن کسی که از او خشمگینایم. مس کردم یعنی تماس پیدا کردن دست با او؛ مثلا نوازش کردن طرف.
فکرش را بکن؛ از دست کسی ناراحت میشوی، ولی به جای تندی کردن بهاش، به جای بد و بیراه گفتن، به جای نواختنش، او را نوازش میکنی و آرام میشوی. محشر است این! دین رحمت و محبت که می گویند همین است. چرا معطلاید؟ پاشید همدیگر را بغل کنید!
۱۸ بهمن ۸۹
میگویند پیغمبر حتی روی سفرایی که پیششان میآمدند هم حساس بودند و میگفتند سعی کنید سفیران خوشرو و خوشچهره بفرستید. برای اینکه ظاهر آدمها، طرز پوشششان روی طرف مقابل تأثیر میگذارد. از جنبهٔ تبلیغ اسلامیاش که بگذریم، خوب پوشیدن احساس خوبی در طرف مقابل ایجاد میکند.
خب تا اینجا همه موافق زیبایی هستند. از اینجا به بعد که بحث میرسد به زیبایی در پوشش خانمها، آدمها چند دسته میشوند. اینجاست که مخالفین زیبایی در حجاب، از ممنوعیت جذاب بودن پوشش برای زنان در اسلام میگوید و آنها را نهی میکند.
دور هم نشستهایم و گپ میزنیم. ما میگوییم «حجاب باید زیبا باشد»، بعضیهای دیگر میگویند زیبایی در حجاب معنا ندارد، حجاب آمده برای پوشاندن زیبایی. میگویند زیبایی، جذابیت میآورد و حجاب نباید جذاب باشد.
نمیدانم دستهٔ دوم چطور میتوانند زیبایی در حجاب را نفی کنند وقتی خودشان موقع خرید پوشاک، سعی میکنند چیز «زیبایی» انتخاب کنند و رنگ روسریشان را با رنگ مانتوشان ست کنند. خب این هم میشود زیبایی دیگر!
زیبایی حجاب، از نظر من آراستگی فرد محسوب میشود. این که مانتو و شلوار و روسری و حتی چادرت، اتو کشیده و تر و تمیز باشد، حجاب را زیبا میکند. این که رنگ روسری و مانتو و شلوار و حتی ساق دستت را یک جور خوبی ست کنی، حجاب را زیبا میکند. این که روسری یا مقنعه را به بهترین شکل ممکن سر کنی و از شلختگی توی پوشش دست برداری، همهٔ اینها حجاب را زیبا میکند.
حالا این زیبایی چه ایرادی دارد؟ اگر به جای مُچاله کردن چادرت برای رو گرفتن، یک جور مرتبتر و شکیلتری رو بگیری، ایرادی دارد؟
این را علمای فن باید نظر بدهند، اما چیزی که به ذهن میرسد این است که جذابیت آنجا ایراد دارد که باعث مفسده شود، نه هر جذابیتی. آن جذابیتی که چشمهای محرم و نامحرم را چهارتا میکند و هزارتا هوس و فکر ناجور توی سرشان میاندازد، اینجا اشکال دارد. و الا به هر جذابیتی نمیشود ایراد گرفت. زیبایی جذابیت میآورد. ولی هر زیباییای مفسده ندارد.
آنهایی که فکر میکنند زیبایی در حجاب جا ندارد، واقعا فکر میکنند خواستهٔ اسلام این است که زنها به زشتترین و شلختهترین شکل ممکن در جامعه ظاهر شوند؟ گمان نمیکنم کسی واقعا چنین تصوری از دستورات اسلام داشته باشد.
اگر ما در حجاب، حدود شرعی را رعایت کنیم و چهرهمان را رنگ و لعاب نزنیم و از زیورآلات استفاده نکنیم و لباسهای بدننما نپوشیم؛ اما تر و تمیز و خوشسلیقه لباس بپوشیم، به نظرم از حد شرعی آنورتر نرفتهایم، آدمهای بیشتری را جذب حجاب کردهایم و در عین حال، احساس خوبی را به مخاطبمان منتقل کردهایم.
به نظر شما این جور زیباییها، کدامش از نظر اسلام، زیبایی ِ ممنوعه است؟
.
بعدنوشت:
نگاهی که آقایان به پوشش خانمها دارند عمدتاً محدود به پوشش زنها در برخورد با مردان است و بس. در حالی که خانمها تا وقتی بیرون از منزل هستند، هم با آقایان برخورد دارند و هم با خانمها. یک وجهاش این است که خانمها باید پوشش اسلامی داشته باشند در برابر مردها؛ یک وجه دیگرش این است که به فکر خانمهایی که قرار هست دائم همدیگر را توی لباس حجاب ببینند هم باشند.
آن بُعد زیبایی حجاب، اینجا معنا پیدا میکند و بعُد تأثیرگذاریاش و نشاطبخش بودنش مهم میشود. بالاخره ما خانمها حق داریم با دیدن پوشش زیبای همدیگر، کمی احساس آرامش و نشاط بکنیم یا نه؟
به نظر من که این حتی یک تکلیف است.
باز ارجاع میدهم به سفارش پیامبر در مورد خوشرو بودن سفرایشان.


(5 رأی، میانگین: 4.80 امتیاز از 5)
